دین، علم و انسان Religion, Science and Human

یادداشت‌ها و مقاله‌های کوتاهی از ابوالحسن حسنی که از کتاب‌ها و مقالات پژوهشی خود برداشت کرده است.

دین، علم و انسان Religion, Science and Human

یادداشت‌ها و مقاله‌های کوتاهی از ابوالحسن حسنی که از کتاب‌ها و مقالات پژوهشی خود برداشت کرده است.

تبلیغات
Blog.ir بلاگ، رسانه متخصصین و اهل قلم، استفاده آسان از امکانات وبلاگ نویسی حرفه‌ای، در محیطی نوین، امن و پایدار bayanbox.ir صندوق بیان - تجربه‌ای متفاوت در نشر و نگهداری فایل‌ها، ۳ گیگا بایت فضای پیشرفته رایگان Bayan.ir - بیان، پیشرو در فناوری‌های فضای مجازی ایران
آخرین نظرات
  • ۲۲ تیر ۹۳، ۱۵:۱۸ - احمد
    عالی
نویسندگان

اعتبار ارزش‌شناختی منابع و مدارک معرفتی

جمعه, ۱۲ مهر ۱۳۹۲، ۱۰:۴۲ ق.ظ

گاهی یک منبع اعتبار معرفتشناختی دارد؛ اما اعتبار ارزششناختی ندارد. به تعبیر دیگر، به جهت ملاحظاتی چون ملاحظات فقهی، قانونی، اخلاقی، آداب و رسوم اجتماعی و مانند آن‌ها نمی‌توان به این منابع رجوع کرد. روشن است که این نحوه ملاحظات، دخالت صریح مبانی معرفتی در فرایند تفکر است. برای نمونه، به آزمایش زیر توجه کنید:

اولین آزمایش در قرن سیزدهم میلادی انجام گرفت. در آن زمان، پادشاه فردریک دوم می‌خواست بداند که آیا زبان (صحبت کردن) علت درونی و جسمی دارد یا علت اجتماعی. بدین منظور او دستور داد تا تعداد زیادی از نوزادان یتیم جمعآوری شوند و تحت مراقبت دایه قرار گیرند. به آن‌ها همه چیز که برای رشد جسمی آن‌ها لازم بود (نظیر شیر، نور، حرارت، پوشش ...) داده شد؛ اما دایهها اجازه نداشتند با آن‌ها صحبت کنند و عکسالعملهای مَحبتآمیز نشان دهند (یعنی محرومیت از روابط اجتماعی). نتیجهی این آزمایش آن شد که همهی نوزادان مردند.1

فرض می‌گیریم از چنین آزمایشی بتوان نتیجهی علمی لازم را گرفت. اما آیا قانون، فقه، اخلاق یا رسوم اجتماعی اجازه انجام چنین آزمایشهایی را می‌دهند؟ روشن است که در چنین مواردی، رجوع به منابع یا مدارک معرفتی با محدودیتهای جدی و قابل مؤاخذه همراه خواهد بود. یکی از نویسندگان پرسش اساسی رعایت اصول اخلاقی را نیز چنین طرح می‌کند: «آیا به حقوق و احساسات آن‌ها که پژوهش بر زندگی آن‌ها تأثیر میگذارد، توجه لازم شده است؟»2 روشن است که وقتی این مسئله به فقه یا اخلاق اسلامی واگذار شود، هم پرسشهای دیگری نیز مطرح می‌شود و هم پاسخ به این مسئله متفاوت می‌شود.

1رفیعپور، فرامرز، آناتومی جامعه، ص43 و44، شرکت سهامی انتشار، چاپ دوم، 1380.

2دِنسکامب، مارتین، قواعد پایه‌ای برای پژوهش خوب، ص239، منوچهر فرهومند، دفتر پژوهشهای فرهنگی، چاپ اول، 1386.

  • ابوالحسن حسنی

معرفت شناسی

اخلاق

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است
ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی